กฎหมายหวยออนไลน์ในไทย ปี 2569 ครอบคลุมพระราชบัญญัติการพนันและร่างแก้ไข

ที่มาของพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เป็นกฎหมายฉบับหลักที่ควบคุมกิจการพนันในราชอาณาจักรไทยมาเกือบเก้าทศวรรษ ประกาศใช้ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเพื่อกำกับดูแลกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่อฐานะทางเศรษฐกิจของครัวเรือนและความสงบเรียบร้อยของสังคม เจตนารมณ์ของผู้ร่างกฎหมายในขณะนั้นชัดเจนว่าต้องการปิดกิจกรรมที่กระทบต่อครัวเรือนรายได้น้อยเป็นวงกว้าง โดยเฉพาะสลากกินรวบและหวยใต้ดินซึ่งขยายตัวรวดเร็วในเขตเมืองก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง

โครงสร้างของพระราชบัญญัติแบ่งการพนันออกเป็นสองบัญชีท้ายกฎหมาย บัญชี ก. ประกอบด้วยการพนันต้องห้ามโดยเด็ดขาด ในขณะที่บัญชี ข. เป็นการพนันซึ่งเจ้าพนักงานอาจพิจารณาอนุญาตได้เป็นรายกรณี แม้จะมีการปรับปรุงกฎกระทรวงประกอบพระราชบัญญัติหลายฉบับตลอดหลายทศวรรษ พระราชบัญญัติหลักยังคงเป็นแม่บทที่ศาลใช้ตีความคดีอาญาที่เกี่ยวข้องกับหวยออนไลน์ในยุคปัจจุบัน สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลหรือ GLO จึงเป็นผู้ประกอบการรายเดียวที่ได้รับสิทธิ์จำหน่ายสลากอย่างถูกกฎหมายในราชอาณาจักรไทย

บัญชี ก. และ บัญชี ข. ความแตกต่างที่ผู้บริโภคควรรู้

บัญชี ก. ท้ายพระราชบัญญัติการพนันประกอบด้วยการพนันที่กฎหมายถือว่าห้ามเด็ดขาด ตัวอย่างที่รู้จักกว้างขวาง ได้แก่ ไฮโล ถั่วโป โปกำ ตลอดจนสลากกินรวบซึ่งเป็นชื่อทางกฎหมายของกิจกรรมที่ประชาชนเรียกโดยรวมว่าหวยใต้ดิน การพนันในบัญชีนี้จะไม่สามารถขออนุญาตได้ในทุกกรณี ไม่ว่าจะเป็นการจัดในรูปแบบพบหน้ากันหรือผ่านช่องทางออนไลน์ก็ตาม

บัญชี ข. ครอบคลุมการพนันที่อาจได้รับอนุญาตเป็นรายกรณีจากเจ้าพนักงาน เช่น การชนไก่ในบางพื้นที่ การแข่งม้าในสนามที่ได้รับอนุญาต หรือการจัดชิงโชคเพื่อการกุศล ผู้ประกอบการต้องยื่นคำขออนุญาตล่วงหน้าตามหลักเกณฑ์ที่ระบุในกฎกระทรวง หากดำเนินการโดยไม่ได้รับอนุญาตย่อมถือเป็นความผิด ผู้บริโภคจึงควรเข้าใจว่าคำโฆษณาว่าเว็บใดได้รับใบอนุญาตในประเทศ Curaçao Malta หรือ Philippines ไม่มีผลผูกพันตามกฎหมายไทย และไม่สามารถยกขึ้นต่อสู้คดีในศาลไทยได้

เหตุใดเว็บหวยออนไลน์ทุกรูปแบบอยู่ในบัญชี ก.

ประเด็นที่ผู้บริโภคสับสนบ่อยคือความเข้าใจว่าหวยออนไลน์เป็นกิจกรรมสมัยใหม่ที่ยังไม่ได้ถูกบัญญัติในกฎหมาย ในทางกฎหมายแล้วศาลได้ตีความมาโดยตลอดว่ากิจกรรมหวยออนไลน์เข้าข่ายสลากกินรวบตามบัญชี ก. ท้ายพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เพราะโครงสร้างของเกมยังคงเป็นการทายเลขที่จะออกในการจับรางวัลของบุคคลอื่น เพียงแต่เปลี่ยนช่องทางจากใบโพยกระดาษเป็นระบบแพลตฟอร์มออนไลน์

คำพิพากษาศาลฎีกาในหลายคดีระหว่างปี 2560 ถึงปี 2567 ยืนยันแนวทางนี้อย่างสม่ำเสมอ กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมจึงถือว่าการเปิดเว็บรับพนันหวยผ่านอินเทอร์เน็ตเป็นการกระทำต้องห้ามตามบัญชี ก. โดยอัตโนมัติ แม้ว่าผู้ประกอบการจะจดทะเบียนบริษัทในต่างประเทศหรืออ้างว่าเป็นเพียงตัวกลางส่งข้อมูล ก็ยังคงต้องรับผิดตามกฎหมายไทย เพราะสถานที่กระทำความผิดหมายรวมถึงสถานที่ที่ผู้เข้าเล่นวางเดิมพันด้วย

ความรับผิดของผู้จัดและผู้เข้าเล่นตามมาตรา 4

มาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เป็นบทบัญญัติสำคัญที่กำหนดว่าห้ามมิให้ผู้ใดจัดให้มีการเล่นซึ่งระบุในบัญชี ก. หรือเข้าเล่นในการพนันดังกล่าว ประเด็นสำคัญที่ผู้บริโภคชาวไทยหลายรายยังไม่ทราบคือ ความรับผิดตามมาตรานี้ครอบคลุมทั้งสองด้าน กล่าวคือทั้งผู้จัดให้มีการเล่น ผู้จัดเก็บเงินเดิมพัน ผู้เป็นเจ้ามือ และผู้เข้าเล่นซึ่งหมายถึงผู้ที่วางเงินเดิมพันด้วย

ในทางปฏิบัติ เจ้าหน้าที่ตำรวจไซเบอร์และกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีมักดำเนินคดีกับเจ้าของเว็บและผู้ดูแลระบบเป็นลำดับแรก แต่ในหลายคดีที่มีการยึดฐานข้อมูลผู้เล่น ผู้เข้าเล่นบางรายก็ถูกเรียกไปสอบสวนและอาจถูกฟ้องเป็นจำเลยร่วมด้วย โดยเฉพาะรายที่มีประวัติการโอนเงินเข้าบัญชีตัวกลางเป็นจำนวนสูงต่อเนื่อง

การใช้พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 ประกอบ

นอกเหนือจากพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 แล้ว หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายมักใช้พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 ร่วมด้วย เพื่อยับยั้งเส้นทางการเงินของเครือข่ายเว็บพนันหวยออนไลน์ กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้สำนักงาน ปปง. มีอำนาจอายัดทรัพย์สินและตรวจสอบธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับความผิดมูลฐาน โดยการพนันที่ต้องห้ามตามบัญชี ก. เป็นหนึ่งในความผิดมูลฐานตามมาตรา 3

ในทางปฏิบัติหมายความว่า เมื่อสำนักงาน ปปง. ได้รับรายงานธุรกรรมน่าสงสัยจากธนาคารพาณิชย์ หรือได้รับข้อมูลจากตำรวจไซเบอร์ว่าบัญชีธนาคารรายใดถูกใช้เป็นบัญชีตัวกลางของเว็บพนัน สำนักงานอาจใช้อำนาจตามมาตรา 48 ในการอายัดบัญชีเป็นการชั่วคราวได้ ผู้บริโภคที่โอนเงินไปยังบัญชีเหล่านี้อาจได้รับผลกระทบทางอ้อม เช่น ธุรกรรมย้อนหลังถูกตรวจสอบ หรือถูกเรียกให้ชี้แจงที่มาของเงิน

โทษปรับและโทษจำคุกที่บังคับใช้จริง

โทษตามพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 มีทั้งโทษปรับและโทษจำคุก โดยความรุนแรงของโทษขึ้นอยู่กับว่าผู้กระทำเป็นผู้จัดให้มีการเล่นหรือผู้เข้าเล่น รวมถึงประเภทบัญชีของการพนันนั้น ตารางด้านล่างเปรียบเทียบโครงสร้างโทษตามกฎหมายฉบับหลักในปัจจุบัน ก่อนที่ร่างแก้ไข 2568 จะมีผลใช้บังคับ

ข้อมูลข้างต้นเป็นเพียงกรอบทั่วไป ในทางปฏิบัติศาลยังพิจารณาปัจจัยประกอบ เช่น มูลค่าเงินหมุนเวียน จำนวนผู้ร่วมกระทำ และประวัติอาชญากรรมของจำเลย ก่อนจะกำหนดโทษที่แท้จริงในแต่ละคดี

ร่างแก้ไขพระราชบัญญัติการพนัน 2568 ประเด็นเพิ่มโทษ 5 ถึง 10 ปี

ในเดือนพฤษภาคม 2568 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้เปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะเกี่ยวกับร่างพระราชบัญญัติการพนันฉบับปรับปรุง เนื้อหาหลักของร่างมุ่งขยายเพดานโทษให้สอดคล้องกับความรุนแรงของอาชญากรรมพนันดิจิทัลในปัจจุบัน ประเด็นสำคัญคือการเสนอเพิ่มโทษจำคุกสำหรับผู้จัดให้มีการพนันในบัญชี ก. โดยเฉพาะที่กระทำผ่านเครือข่ายอิเล็กทรอนิกส์ จาก 3 ปีเดิม เป็น 5 ถึง 10 ปี พร้อมค่าปรับสูงสุดหลักล้านบาท

ร่างฉบับดังกล่าวยังกำหนดฐานความผิดใหม่สำหรับผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ผู้ให้บริการเว็บโฮสติ้งภายในประเทศที่ปล่อยให้เว็บพนันใช้บริการโดยรู้อยู่แล้ว รวมถึงผู้เผยแพร่โฆษณาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ที่ได้รับเงินจากเจ้าของเว็บพนัน เพื่ออุดช่องว่างที่หน่วยงานบังคับใช้เผชิญมาตลอดหลายปี ณ ขณะที่บทวิเคราะห์ฉบับนี้เผยแพร่ ร่างยังอยู่ในขั้นการรับฟังความคิดเห็นและยังไม่ได้เข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร

ร่างพระราชบัญญัติสถานบันเทิงครบวงจร สถานะเดือนกันยายน 2568

ควบคู่ไปกับการปรับปรุงพระราชบัญญัติการพนันฉบับหลัก รัฐบาลได้เสนอร่างพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจสถานบันเทิงครบวงจร ซึ่งเป็นความพยายามในการเปิดพื้นที่คาสิโนภายในรีสอร์ตขนาดใหญ่ตามโมเดลของประเทศสิงคโปร์และประเทศญี่ปุ่น ร่างดังกล่าวผ่านความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีในต้นปี 2568 และเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาช่วงกลางปี

อย่างไรก็ตามในการประชุมของวุฒิสภาเดือนกันยายน 2568 ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวถูกปัดตกด้วยเสียงข้างมาก โดยเหตุผลหลักที่วุฒิสมาชิกอ้างอิงคือความไม่พร้อมของโครงสร้างการกำกับดูแล ความเสี่ยงต่อการฟอกเงินข้ามพรมแดน และผลกระทบต่อครอบครัวรายได้น้อยในระยะยาว ผลจากการปัดตกครั้งนี้หมายความว่า ณ วันที่บทวิเคราะห์ฉบับนี้เผยแพร่ ประเทศไทยยังไม่มีสถานะทางกฎหมายรองรับคาสิโนบนแผ่นดินและไม่มีการอนุญาตหวยออนไลน์รูปแบบใหม่นอกเหนือจาก GLO

การประสานงานระหว่าง ปปง ตำรวจไซเบอร์ และกระทรวงดิจิทัล

การบังคับใช้กฎหมายกับเว็บพนันหวยออนไลน์ในประเทศไทยอาศัยการทำงานร่วมกันของหลายหน่วยงาน สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินหรือ ปปง. รับผิดชอบด้านการตรวจสอบเส้นทางการเงินและการอายัดบัญชี กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือตำรวจไซเบอร์รับผิดชอบการสืบสวนและจับกุมผู้กระทำผิด ส่วนกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมรับผิดชอบการปิดกั้นการเข้าถึงเว็บไซต์ผิดกฎหมาย

กระบวนการปิดกั้นเว็บพนันเริ่มต้นจากการที่กระทรวงดิจิทัลรวบรวมพยานหลักฐาน จากนั้นยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอคำสั่งปิดกั้นการเข้าถึง เมื่อได้รับคำสั่งศาลแล้ว จึงส่งคำสั่งให้ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตหรือ ISP ทุกรายในประเทศดำเนินการปิดกั้นภายในระยะเวลาที่กำหนด กระบวนการนี้เป็นเหตุผลที่เว็บพนันจำนวนมากต้องเปลี่ยนโดเมนบ่อยครั้ง และเป็นสัญญาณเตือนสำหรับผู้บริโภคว่าเว็บที่ต้องเปลี่ยนที่อยู่ทุกไม่กี่สัปดาห์มักมีสถานะทางกฎหมายที่ไม่มั่นคง

ขั้นตอนแจ้งเหตุและรวบรวมพยานหลักฐาน

สำหรับผู้บริโภคที่พบเว็บพนันต้องสงสัย หรือได้รับผลกระทบจากการโฆษณาที่ทำให้เข้าใจผิด สามารถแจ้งเหตุต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบได้ตามขั้นตอนต่อไปนี้ กระบวนการที่มีการรวบรวมพยานหลักฐานอย่างเป็นระบบจะช่วยให้เจ้าหน้าที่ดำเนินคดีได้รวดเร็วขึ้น

1. 1บันทึกหลักฐาน. ถ่ายภาพหน้าจอเว็บไซต์ที่พบพฤติกรรมต้องสงสัย พร้อมบันทึกวันเวลา URL และหมายเลขบัญชีธนาคารที่เว็บเรียกให้โอนเงิน
2. 2รวบรวมข้อมูลการเงิน. เก็บสำเนาสลิปโอนเงิน ประวัติ mobile banking และการสนทนาผ่าน LINE หรือ Telegram ที่แสดงว่าถูกชักชวนให้เข้าร่วมเว็บพนัน
3. 3แจ้งความออนไลน์. เข้าเว็บไซต์ thaipoliceonline.go.th ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรอกข้อมูลตามแบบฟอร์มร้องเรียนอาชญากรรมออนไลน์ แนบไฟล์พยานหลักฐาน ระบบจะออกเลขรับเรื่องให้ใช้ในการติดตามสถานะ
4. 4แจ้งเบาะแสต่อ ปปง. หากพบพฤติกรรมโอนเงินผิดปกติหรือบัญชีตัวกลาง สามารถยื่นข้อมูลผ่านเว็บไซต์ amlo.go.th หรือติดต่อสายด่วน 1710 สำนักงานอาจใช้อำนาจอายัดบัญชี
5. 5ยื่นคำร้องผ่านกระทรวงดิจิทัล. ใช้ช่องทาง 1212 online.mdes.go.th ของศูนย์รับเรื่องร้องเรียนปัญหาออนไลน์ เพื่อขอให้ปิดกั้นการเข้าถึงเว็บผู้กระทำผิด
6. 6ติดตามผล. เก็บเลขรับเรื่องของทุกช่องทางไว้ในที่เดียว หากเว็บพนันเปลี่ยนโดเมนใหม่ ให้แจ้งเพิ่มเติมเพื่อให้เจ้าหน้าที่ปิดกั้นได้ต่อเนื่อง